Separacja a Rozdzielność Majątkowa. Skutki Separacji. Podział Majątku.

Separacja a rozdzielność majątkowa. Czy separacja powoduje rozdzielność majątkową?

Pomimo, że separacja nie powoduje ustania małżeństwa, tak jak ma to miejsce w przypadku rozwodu, to jednak orzeczenie separacji powoduje rozdzielność majątkową pomiędzy małżonkami. Separacja wywołuje skutki takie same jak rozwód, z wyjątkiem tego, że małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć ponownie małżeństwa.

Natomiast z chwilą zniesienia separacji między małżonkami powstaje ustawowy ustrój majątkowy. Jednakże, na zgodny wniosek małżonków sąd orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

W przypadku separacji nie ma możliwości, aby sąd orzekł o rozdzielności majątkowej małżonków z dniem wcześniejszym.

Kiedy orzeczenie separacji nie jest możliwe

Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, żeby sąd orzekł separację (zgodnie z treścią art. 61¹ § 1 k.r.o.).  Jednakże mimo zupełnego rozkładu pożycia orzeczenie separacji nie jest dopuszczalne, jeżeli:

• wskutek orzeczenia separacji miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo
• jeżeli z innych względów orzeczenie separacji byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może orzec separację na podstawie zgodnego żądania małżonków.

Podział majątku przy separacji

Na wniosek jednego z małżonków sąd może w wyroku orzekającym separację dokonać podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu. (art. 58 § 3 k.r.o.). Orzekając o wspólnym mieszkaniu małżonków, sąd uwzględnia przede wszystkim potrzeby dzieci i małżonka, któremu powierza wykonywanie władzy rodzicielskiej.

W postępowaniu o orzeczenie separacji można więc zgłosić wniosek o podział majątku wspólnego małżonków, o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Stosuje się dokładnie takie same zasady jak przy rozwodzie.

Wyróżniamy trzy sposoby podziału majątku, pierwszym jest podział fizyczny rzeczy, lecz w wypadku kiedy nie jest możliwe dokonanie podziału w ten sposób sąd może przyznać rzecz na wyłączną własność jednemu z małżonków i ustalić odpowiednią spłatę na rzecz drugiego.

Gdzie złożyć pozew o separację

Właściwym rzeczowo sądem do orzekania w sprawach o separację jest sąd okręgowy.

Właściwym miejscowo sądem w sprawie o separację jest w sąd w okręgu którego małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, a w przypadku braku tej podstawy – ich wspólne miejsce pobytu (jeżeli choć jedno z małżonków w okręgu tym ma jeszcze miejsce zamieszkania lub pobytu). W innym wypadku wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a ostatecznie jeżeli i ta podstawa nie występuje – wówczas sąd miejsca zamieszkania powoda.

Pozwany małżonek nie może w toku sprawy o separację wszcząć sprawy o rozwód.

Orzeczenie o winie w przypadku separacji

Sąd, orzekając separację, orzeka także, czy oraz który z małżonków ponosi winę za rozkład pożycia.

Brak orzeczenia o winie występuje w przypadkach:

• jeżeli orzeczenie separacji następuje na podstawie zgodnego żądania małżonków, czyli jeżeli sprawa o separację toczy się w trybie nieprocesowym oraz
• na zgodne żądanie małżonków – sąd zaniecha orzeczenia o winie na zgodne żądanie małżonków (w trybie procesowym)

Orzeczenie o winie ma znaczenie dla zasądzenia alimentów w orzeczeniu orzekającym separację.

W postępowaniu apelacyjnym w sprawie o separację nie jest dopuszczalna zmiana powództwa na żądanie orzeczenia rozwodu.

Skutki separacji

• Skutki separacji są takie jak skutki rozwodu, poza tym, iż w dalszym ciągu związek małżeński trwa
• małżonek pozostający w separacji nie może zawrzeć nowego małżeństwa
• obowiązek alimentacyjny względem dzieci
• dopuszczalne jest żądanie zasądzenia od małżonka alimentów (jak w przypadku rozwodu)
• ustanie więzi duchowych, gospodarczych i fizycznych między małżonkami. „Jeśli między małżonkami orzeczono separację oznacza to, iż nastąpił rozkład pożycia tzn. ustały więzi uczuciowe, fizyczne i gospodarcze, a zatem nie można mówić o rodzinie (…) wyrok WSA w Poznaniu z 7.08.2008 r., IV SA/Po 321/07,
• małżonek nie może w czasie trwania separacji powrócić do nazwiska, jakie nosili przed zawarciem małżeństwa.
• obowiązek wzajemnej pomocy małżonków pozostających w separacji, jeżeli wymagają tego względy słuszności (np. choroba, niepełnosprawność małżonka)
• orzeczenie separacji wywołuje skutki w prawie spadkowym – przepisów o powołaniu do dziedziczenia z ustawy nie stosuje się do małżonka spadkodawcy pozostającego w separacji
• prawomocne orzeczenie o separacji oraz orzeczenie o zniesieniu separacji stanowi podstawę wpisania wzmianki dodatkowej do aktu małżeństwa
• orzeczenie separacji wyklucza prawo do renty rodzinnej (z wyjątkami)
• z chwilą zniesienia separacji powstaje między małżonkami ustawowy ustrój majątkowy. Na zgodny wniosek małżonków sąd jednak orzeka o utrzymaniu między małżonkami rozdzielności majątkowej.

Od pozwu w sprawie o separację pobiera się opłatę stałą w kwocie 600 zł.

Od wniosku o separację na zgodne żądanie małżonków pobiera się opłatę stałą w wysokości 100 zł.

 Zobacz również: Rozwód bez orzekania o winie. Ile trwa i jak wygląda rozprawa.

Pozdrawiam

Adwokat Damian Dobosz

Częstochowa & Lubliniec

Stan prawny: luty 2018 r.